
Göttinger |


|

Literarische
Gesellschaft e.V.
|

.
Startseite
|
| Eine Viertelstunde zum Lesen ... |
|
|
|
|
|
|
|
~ Von dem
Fischer un syner Fru
|
|
|
|

|
Zwischendurch - eine Viertelstunde lesen:
(mit öfter wechselnden Texten; schreiben
Sie uns Ihr Urteil?)
Plattdeutsch können Sie nicht?
Schwer zu glauben, denn, wenn Sie sich ein bisschen einlesen,
müsste es gehen: Diese literarische Kostbarkeit ist es wert (und
wenn es zu schwer wird, gibt’s
anschließend eine Fassung in Hochdeutsch, aber die haben die
Brüder Grimm unnötig gefunden).
Ein Mächen
der Brüder Grimm:
Von dem Fischer un syner Fru
Dar wöör maal eens en Fischer un syne Fru, de waanden tosamen
in,n Pißputt, dicht an der See, un de Fischer güng alle Dage
hen un angeld: un he angeld un angeld.
So seet he ook eens by de Angel und seeg jümmer in das blanke
Water henin: un he seet un seet.
Do güng de Angel to Grund, deep ünner, un as he se
heruphaald, so haald he enen grooten Butt heruut. Do säd de Butt
to em 'hör mal, Fischer, ik bidd dy, laat my lewen, ik bün
keen rechten Butt, ik
bün,n verwünschten Prins. Wat helpt dy dat, dat du my doot
maakst? i würr dy doch nich recht smecken: sett my wedder in dat
Water un laat my swemmen.' 'Nu,' säd de Mann, 'du bruukst nich so
veel Wöörd to maken, eenen Butt, de spreken kann, hadd ik
doch wol swemmen laten.' Mit des sett,t he em wedder in dat blanke
Water, do güng de Butt to Grund und leet enen langen Strypen Bloot
achter sik. So stünn de Fischer up un güng nach syne Fru in,n
Pißputt.
|
|
|

'Mann,' säd de
Fru, 'hest du hüüt niks fungen?, 'Ne,' säd de Mann, 'ik
füng enen Butt, de säd, he wöör en
verwünschten Prins, da hebb ik em wedder swemmen laten.' 'Hest
du dy denn niks wünschd?, söd de Fru. 'Ne,' säd de Mann,
'wat schull ik my wünschen?, 'Ach,' säd de Fru, 'dat is doch
äwel, hyr man jümmer in,n Pißputt to waanen, dat stinkt
un is so eeklig: du haddst uns doch ene lüttje Hütt
wünschen kunnt. Ga noch hen un roop em: segg em, wy wählt ,ne
lüttje Hütt hebben, he dait dat gewiß.' 'Ach,' säd
de Mann, 'wat schull ich door noch
hengaan?, 'I,' säd de Fru, 'du haddst em doch fungen, un hest em
wedder swemmen laten, he dait dat gewiß. Ga
glyk hen.' De Mann wull noch nicht recht, wull awerst syn Fru ook nicht
to weddern syn un güng
hen na der See.
As he door köhm, wöör de See ganß gröon un
geel un goor nich mee so blank. So güng he staan und säd
'Manntje, Manntje, Timpe Te
Buttje, Buttje in der
See,
myne Fru de llsebill
will nich so, as ik wol
will.'
Do köhm de Butt answemmen un säd 'na, wat will se denn?'
'Ach,' säd de Mann, 'ik hebb di doch
fungen hatt, nu säd myn Fru, ik hadd my doch wat wünschen
schullt. Se mag nich meer in,n Pißputt wanen, se wull geern ,ne
Hütt.' 'Ga man hen,' säd de Butt,
'se hett se all.'
Do güng de Mann hen, un syne Fru seet nich meer in,n
Pißputt, dar stünn awerst ene lüttje Hütt, un syne
Fru seet vor de Döhr up ene Bänk. Da nöhm syne Fru
em by de Hand un säd to em 'kumm man herin, süh, nu is dar
doch veel beter.' Do güngen se henin,
un in de Hütt was een lüttjen Vörplatz un ene
lüttje herrliche Stuw un Kamer, wo jem eer Beed stünn, un
Kääk un Spysekamer, allens up dat beste mit
Gerädschoppen, un up dat schönnste upgefleyt,
Tinntüüg un Mischen (Messing), wat sik darin höört.
Un achter was ook en lüttjen Hof mit
Hönern un Aanten, un en lüttjen Goorn mit Grönigkeiten
un Aaft (Obst). 'Süh,' säd de Fru, 'is dat
nich nett?, 'Ja,' säd de Mann, 'so schall,t blywen, nu wähl
wy recht vergnöögt lewen.' 'Dat
wähl wy uns bedenken,' säd de Fru. Mit des eeten se wat un
güngen to Bedd.
So güng dat wol ,n acht oder veertein Dag, do säd de Fru
'hör, Mann, de Hütt is ook goor to eng, un de Hof un de Goorn
is so kleen: de Butt hadd uns ook wol een
grötter Huus schenken kunnt. Ich much woll in enem grooten stenern
Slott wanen: ga hen tom Butt, he
schali uns en Slott schenken.' 'Ach, Fru,' säd de Mann, 'de
Hütt is jo god noog, wat
wähl wy in'n Slott wanen.' 'I wat,' säd de Fru, 'ga du man
hen, de Butt kann dat jümmer doon.' 'Ne, Fru,' säd de
Mann, 'de Butt hett uns eerst de Hütt gewen, ik mag nu nich all
wedder kainen, den Butt muchd et
vördreten.' 'Ga doch,' säd de Fru, 'he kann dat recht good
und dait dat geern; ga du man hen.' Dem Mann
wöör syn Hart so swoor, un wull nich; he säd by sik
sülwen 'dat is nich recht,' he güng
awerst doch hen.
As he an de See
köhm, wöör dat Water ganß vigelett un dunkelblau
un grau un dick, un goor nich
meer so gröön un geel, doch wöör,t noch still. Do
güng he staan un säd
'Manntje, Manntje, Timpe Te,
Buttje, Buttje in der
See,
myne Fru de Ilsebill
will nich so, as ik wol
will.'
'Na wat will se denn?, säd de Butt. 'Ach,' säd de Mann half
bedrööft, 'se will in,n groot stenern Slott wanen.' 'Ga man
hen, se stait vör der Döhr,' säd de Butt.
|
|
|
Da
güng de Mann hen un dachd, he wull na Huus gaan, as he awerst daar
köhm, so stünn door ,n
grooten stenern Pallast, un syn Fru stünn ewen up de Trepp und
wul1 henin gaan: do nöhm se em by de Hand und säd 'kumm man
herein.' Mit des güng he mit ehr henin, un in dem Slott
wöör ene grote Dehl mit marmelstenern Asters (Estrich), und
dar wören so veel Bedeenters, de reten de grooten Dören up,
un de Wende wören all blank un mit schöne Tapeten, un in de
Zimmers luter gollne Stöhl und Dischen, un krystallen
Kroonlüchters hüngen an dem Bähn, un so wöör
dat all de Stuwen und Kamers mit Footdeken: un dat Äten un de
allerbeste Wyn stünn up den Dischen, as wenn se breken wullen. Un
achter dem Huse wöör ook,n grooten Hof mit Peerd- und
Kohstall, un Kutschwagens up dat allerbeste, ook was door en grooten
herrlichen Goorn mit de schönnsten Blomen un fyne Aaftbömer,
un en Lustholt wol ,ne halwe Myl lang, door wören Hirschen un Reh
un Hasen drin un allens, wat man sik jümmer wünschen mag.
'Na,' säd de Fru, 'is dat nun nich schön?, 'Ach ja,' säd
de Mann, 'so schallt,t ook bIywen, nu wähl wy ook in das
schöne Slott wanen un wähl tofreden syn.' 'Dat wähl wy
uns bedenken,' säd de Fru, 'un wählen,t beslapen.' Mit des
güngen se to Bedd.
Den annern Morgen waakd de Fru to eerst up, dat was jüst Dag, un
seeg uut jem ehr Bedd dat
herrliche Land vör sik liggen. De Mann reckd sik noch, do
stödd se em mit dem El1bagen in de Syd und säd 'Mann, sta up
un kyk mal uut dem Fenster. Süh, kunnen
wy nich König warden äwer all düt Land? Ga hen tom Butt,
wy wählt König syn.' 'Ach, Fru,'
säd de Mann, 'wat wähln wy König syn! ik mag nich
König syn.' 'Na,' säd de Fru, 'wult du nich
König syn, so will ik König syn. Gahen tom Butt, ik will
König syn.' 'Ach, Fru,' säd de Mann, 'wat wullst du
König syn? dat mag ik em nich seggen.' 'Worüm nich?, säd
de Fru, 'ga stracks hen, ik mutt König syn.' Do güng de Mann
hen un wöör ganß bedröft, dat syne Fru König
warden wull. 'Dat is nich recht un is nicht recht,' dachd de Mann. He
wull nich hen gaan, güng awerst doch hen.
Un as he an de See köhm, do wöör de See ganß
swartgrau, un dat Water geerd so von ünnen up und stünk ook
ganß fuul. Do güng he staan un säd
'Manntje, Manntje, Timpe Te,
Buttje' Buttje in der
See,
myne Fru de llsebill
will nich so, as ik wol
will.'
'Na wat will se denn?' säd de Butt. 'Ach,' säd de Mann, 'se
will König warden.' 'Ga man hen, se is,t all,' säd de Butt.
|
Do
güng de Mann hen, und as he na dem Pallast köhm, so
wöör dat Slott veel grötter worren, mit
enem grooten Toorn un herrlyken Zyraat doran: un de Schildwach
stünn vor de Döhr, un dar wören
so väle Soldaten un Pauken un Trumpeten. Un as he in dat Huus
köhm, so wöör allens von purem
Marmelsteen mit Gold, un sammtne Deken un groote gollne Quasten. Do
güngen de Dören von dem Saal up, door de ganße Hofstaat
wöör, un syne Fru seet
up enem hogen Troon von Gold und
Demant, un hadd ene groote gollne Kroon up un den Zepter in der Hand
von purem Gold un
Edelsteen, un up beyden Syden by ehr stünnen ses Jumpfern in ene
Reeg, jümmer ene enen Kops lüttjer as de annere. Do güng
he staan und säd 'ach,
Fru, büst du nu König?, 'Ja,' säd de Fru, 'nu bün
ik König.' Do stünn he und seeg se an, un as he do een Flach
(eine Zeitlang) so ansehn hadd, säd he 'ach, Fru, wat lett dat
schöön, wenn du König büst! nu wähl wy ook
niks meer wünschen.' 'Ne, Mann,' säd de Fru un wöör
ganß unruhig, 'my waart de Tyd un Wyl al lang, ik kann dat nich
meer uthollen. Ga hen tom Butt, König bün ik, nu mutt ik ook
Kaiser warden.' 'Ach, Fru,' säd de Mann, 'wat wullst du Kaiser
warden?' 'Mann,' säd se, 'ga tom Butt, ik will Kaiser syn.' 'Ach,
Fru,' säd de Mann, 'Kaiser kann he nich maken, ik mag dem Butt dat
nich seggen; Kaiser is man eenmal im Reich: Kaiser kann de Butt jo nich
maken, dat kann un kann he nich.' 'Wat,' säd de Fru, 'ik bünn
König, un du büst man myn Mann, wullt du glyk hengaan? glyk
ga hen, kann he König maken, kann he ook Kaiser maken, ik wil1 un
will Kaiser syn; glyk ga hen.' Do mussd he hengaan. Do de Mann awer
hengüng, wöör em ganß bang, un as he so güng,
dachd he be sik 'düt gait und gait nich good: Kaiser is to
uutvörschaaimt, de Butt wart am Ende möd.'
Mit des köhm he an de See, do wöör de See noch
ganß swart un dick un füng al so von ünnen up togeeren,
dat et so Blasen smeet, un et güng so em Keekwind äwer hen,
dat et sik so köhrd; un de Mann wurr groen (grauen). Do güng
he staan un säd
'Manntje, Manntje, Timpe Te,
Buttje, Buttje in der
see,
myne Fru de llsebill
will nich so, as ik wol
will.'
'Na, wat will se denn?' säd de Butt. 'Ach Butt,' säd he, 'myn
Fru will Kaiser warden.' 'Ga man hen,' säd de Butt, 'se is't all.'
|
|
|
Do
güng de Mann hen, un as he door köhm, so wöör dat
ganße Slott von poleertem Marmelsteen mit albasternen Figuren un
gollnen Zyraten. Vör de Döhr marscheerden die Soldaten und se
bIösen Trumpeten und slögen Pauken un Trummeln: awerst in dem
Huse, da
güngen de Baronen un Grawen un Herzogen man so as Bedeenters
herüm: do makten se em de
Dören up, de von luter Gold wören. Un as he herinköhm,
door seet syne Fru up enem Troon, de wöör von een Stück
Gold, un wöör wol twe Myl hoog: un hadd ene groote gollne
Kroon up, de wöör dre Elen hoog un mit Briljanten un
Karfunkelsteen beset,t: in de ene Hand hadde se den Zepter un in de
annere Hand den Reichsappel, un up beyden Syden by eer, door
stünnen de Trabanten
so in twe Regen, jümmer en lüttjer as de annere, von dem
allergröttesten Rysen, de
wöör twe Myl hoog, bet to dem allerlüttjesten Dwaark, de
wöör man so groot as min lüttje Finger. Un vör ehr
stünnen so vele Fürsten un Herzogen. Door güng de Mann
tüschen staan und säd 'Fru, büst du nu Kaiser?, 'Ja,'
säd se, 'ik bün Kaiser.' Do güng he staan un beseeg se
sik so recht, un as he se so,n Flach ansehen hadd, so säd he 'ach,
Fru, wat lett dat schöön, wenn du Kaiser büst.' 'Mann,'
säd se, 'wat staist du door? ik bün nu Kaiser, nu will ik
awerst ook Paabst warden, ga hen tom Butt.' 'Ach, Fru,' säd de
Mann, 'watt wulst du man nich? Paabst kannst du nich warden, Paabst is
man eenmal in der Kristenhait, dat kann he doch nich maken.' 'Mann,'
säd se, 'ik will Paabst warden, ga glyk hen, ik mutt
hüüt noch Paabst warden.' 'Ne, Fru,' säd de Mann, 'dat
mag ik em nich seggen, dat gait nich good, dat is to groff, tom Paabst
kann de Butt nich maken.' 'Mann, wat Snack!' säd de Fru, 'kann he
Kaiser maken, kann he ook Paabst maken. Ga foorts hen, ik bünn
Kaiser, un du büst man myn Mann, wult du wol hengaan?, Do wurr he
bang un güng hen, em wöör awerst ganß flau, un
zitterd un beewd, un de Knee un de Waden slakkerden em. Un dar streek
so'n Wind äwer dat Land, un de Wolken flögen, as dat
düster wurr gegen Awend: de Bläder waiden von den
Bömern, und dat Water güng un bruusd, as kaakd dat, un
platschd an dat Aver, un von feern seeg he de Schepen, de schöten
in der Noot, un danßden un sprüngen up den Bülgen. Doch
wöör de Himmel noch so'n bitten blau in de Midd, awerst an
den Syden, door toog dat so recht rood up as en swohr Gewitter. Do
güng he recht vörzufft (verzagt) staan in de Angst un säd
'Manntje, Manneje, Timpe Te,
Buttje, Buttje in der
See'
myne Fru de Ilsebill
will nich so, as ik wol
will.'
'Na, wat will se denn?, säd de Butt. 'Ach,' säd de Mann, 'se
will Paabst warden.' 'Ga man hen, se is,t all,' säd de Butt.
|
Do
güng he hen, un as he door köhm, so wöör dar as en
groote Kirch mit luter Pallastens ümgewen. Door drängd he sik
dorch dat Volk: inwendig was awer allens mit dausend un dausend
Lichtern erleuchtet, un syne Fru wöör in luter Gold gekledet,
un seet noch up enem veel högeren Troon, un hadde dre groote
gollne Kronen up, un üm ehr dar wöör so veel von
geistlykem Staat, un up beyden Syden by ehr, door stünnen twe
Regen Lichter, dat gröttste so dick und groot as de
allergröttste Toorn, bet to dem allerkleensten Käkenlicht; un
alle de Kaisers un de Königen, de legen vör ehr up de Kne und
küßden ehr den Tüffel. 'Fru,' säd de Mann und seeg
se so recht an, 'büst du nun Paabst?, 'Ja,' säd se, 'ik
bün Paabst.' Do güng he staan un seeg se reche an, un dae
wöör, as wenn he in de hell Sunn seeg. As he se do en Flach
ansehn hadd, so sege he 'ach, Fru, wae lett dae schöön, wenn
du Paabse büst!' Se seee awerst ganß styf as en Boom, un
rüppeld un röhrd sik nich. Do säd he 'Fru, nu sy
eofreden, nu du Paabse büst, nu kannse du doch niks meer warden.'
'Dae will ik my bedenken,' säd de Fru. Mie des güngen se
beyde eo Bedd, awerse se wöör nich eofreden' un de Girighaie
leee se nich slapen, se dachd jümmer, wat se noch warden wull.
De Mann sleep
recht good un fast, he hadd den Dag veel lopen, de Fru awerst kunn goor
nich
inslapen, un smeet sik von en Syd eo der annern de ganße Nache un
dachd man jümmer, wat se
noch wol warden kunn, un kunn sik doch up niks meer besinnen. Mit des
wull de Sünn upgan, un as se dae Margenrood seeg, riche,d se sik
äwer End im Bedd un seeg door henin, un as se uue dem Fenster de
Sünn so herup kamen seeg, 'ha,' dachd se, 'kunn ik nich ook de
Sünn un de Maan upgaan laten?, 'Mann,' säd se un stöd em
mit dem Ellbagen in de Ribben, 'waak up, ga hen tom Butt, ik will
warden as de lewe Gott.' De Mann was noch meist in,n Slaap, awerst he
vörschrock sik so, dat he uut dem Bedd füll. He meend, he
hadd sik vörhöörd, un reef sik de Ogen ut un säd
'ach, Fru, wat säd'st du?, 'Mann,' säd se, 'wenn ik nich de
Sünn un de Maan kan upgaan laten, un mutt dat so ansehn, dat de
Sünn un de Maan upgaan, ik kann dat nich uuthollen, un hebb kene
geruhige Stünd meer, dat ik se nich sülwst kann upgaan
laten.' Do seeg se em so recht gräsig an, dat em so,n Schudder
äwerleep. 'Glyk ga hen, ik will warden as de lewe Gott.' 'Ach,
Fru,' säd de Mann, un füll vör eer up de Knee, 'dat kann
de Butt nich. Kaiser un Paabst kann he maken, ik bidd dy, sla in dy un
blyf Paabst.' Do köhm se in de Booshait, de Hoor flögen eher
so wild üm den Kopp, do reet se sik dat Lyfken up un geef em eens
mit dem Foot un schreed 'ik holl dat nich uut, un holl dat nich
länger uut, wult du hengaan?, Do slööpd he sik de
Büxen an un leep wech as unsinnig.
Buten awer güng de Storm, und bruusde, dat he kuum up de
Föten staan kunn: de Huser un de
Bömer waiden um, un de Baarge beewden, un de Felsenstücken
rullden in de See, un de Himmel
wöör ganß pickswart, un dat dunnerd un blitzd, un de
See güng in so hoge swarte Bülgen as
Kirchentöörn un as Baarge, un de hadden bawen alle ene witte
Kroon von Schuum up. So schre he, un kun syn egen Woord nich hören,
'Manntje, Manntje, Timpe Te,
Buttje' Buttje in der
See
myne Fru de llsebill
will nich so' as ik wol
will.'
'Na, wat will se denn? säd de Butt. 'Ach,' säd he, 'se will
warden as de lewe Gott.' 'Ga man hen, se sitt all weder in'n
Pißputt.'
Door sitten se noch bet up hüüt un düssen Dag.
|
|

Vom Fischer, vom
Butt und von des Fischers Frau
|
|